Artikelen

Van denken naar voelen naar zijn

(door Tiny de Haan en Xandra Veltman)

In de loop van je leven leer je je aan te passen aan de eisen en wensen van je omgeving. Als klein kind heb je je omgeving hard nodig voor je overleving, maar ook op latere leeftijd pas je je (vaak onbewust) aan je omgeving aan. Vaak leven wij niet onze gevoelens en emoties. We slikken ze in en stoppen ze weg. We denken dat ze ook echt weg zijn, maar dat is niet waar. E-motie betekent letterlijk: energie in beweging. Als je de beweging wilt stoppen dan kost dat veel energie. Rebalancing kan je ondersteunen als je dit wilt veranderen. Een verhaal over de visie en aanpak van Rebalancing.

Je lichaam is je beste vriend

Je lichaam is ongelofelijk loyaal aan je bewuste zelf. Wanneer jij besluit dat bepaalde gevoelens niet geuit mogen worden, zal je lichaam er echt alles aan doen om te voorkomen dat de emotie geuit wordt. Dat blijft je lichaam doen, ook als het allang geen bewuste keuze meer is maar een gewoonte. Je lichaam raakt wel uitgeput van dit vasthouden. Als je op een natuurlijke manier beweegt, vraagt elke beweging dat we spieren aanspannen en weer loslaten, waarna vervolgens andere spieren weer aanspannen en loslaten. Het is niet gewoon om een houding langere tijd vast te houden. Er moet een oplossing komen. In plaats van dat het lichaam dan maar ‘toegeeft’ en loslaat, zoekt het die oplossing in zichzelf.

Mechanisme

Rondom alle organen, spieren en spiervezels liggen de zogenaamde fascia. Fascia zijn dunne vliezen die het mogelijk maken dat spieren langs elkaar bewegen. Ze scheiden en verbinden je organen en spieren. Als jouw geest beslist dat spanning langere tijd vastgehouden moet worden dan gaat je lichaam deze fascia verharden. Zo kunnen de spiervezels ontspannen en kun je toch voorkomen dat je ongewenst emotioneel wordt. Ook denkbeelden en overtuigingen kunnen op deze manier een plaatsje in je lichaam verwerven. Wanneer je vindt dat een bepaald gevoel niet beleefd mag worden, kun je het vaak in het lichaam terugvinden doordat het koude of juist erg warme plekken oplevert. Ga maar eens met je handen over je lichaam en merk op dat er plekken zijn die warmer zijn, en plekken waar je huid erg koud voelt. Lang niet al die plekken zullen te verklaren zijn door een koude stoel of doordat je net tegen de verwarming leunde.  Op een bepaald moment kun je echt last krijgen van dit mechanisme. Je krijgt vage - of minder vage - klachten waar geen aanleiding of oorzaak in de vorm van een ziekte voor te vinden is. Je hebt bijvoorbeeld vaak hoofdpijn of bent voortdurend moe. Je hebt veel meer last van je spieren dan je logisch kunt verklaren uit je inspanningen. Maar ook kun je je ‘niet lekker in je vel’ voelen en zelfs je levensvreugde kan afnemen. Het leven heeft z’n glans verloren. Dit zijn allemaal aanwijzingen dat lichaam en geest niet langer in evenwicht zijn. Natuurlijk kun je hierover praten. En hoewel een goed gesprek wel even opluchting geeft, blijkt vaak dat gevoelens niet veranderen, ook niet als je begrijpt waar ze vandaan komen. Een week later zit je weer in dezelfde put en het lijkt wel of er nooit iets verandert. Hier kan Rebalancing lichaamswerk een belangrijke bijdrage leveren. 

Cliënt Astrid van Bergen:

“Ik liep al heel lang met een zwaar gevoel bij mijn linker schouderblad. Bij de geringste inspanning ging dat al snel over in pijn. We hadden er al een paar Rebalancing sessies aan gewerkt met diepe technieken, maar die hielpen niet voldoende. De pijn kwam telkens terug. Toen kwam de sessie waarbij ik op mijn buik lag en de rebalancer alleen maar zijn hand op de zere plek neerlegde. Ik denk dat het wel een kwartier geduurd heeft. Ik richtte al mijn aandacht op die plek en langzaam kreeg ik er een warmer gevoel in. Toen kwamen beelden naar boven. Het waren geen herinneringen maar meer symbolen zoals in een droom. Het kind dat ik was, ze leek een jaar of zes, had zich achter een dichte dikke deur had verstopt. Ik vertelde dit aan de rebalancer. Van daaruit gingen we onderzoeken wat ik, mijn bewuste volwassen zelf, met deze deur wilde doen. Ik ben toen heel goed gaan voelen wat ik wilde. Uiteindelijk wilde ik de deur openen voor de rebalancer. Ik wilde hem wel binnen laten. De deur zelf heb ik wel in stand gehouden. Tijdens deze sessie heb ik mij gerealiseerd dat ik ook in het dagelijks leven de keuze heb om iemand wel of niet te vertrouwen. Ik kan een ander buiten laten staan, bij de deur te woord staan of binnenlaten. Het is een keuze die ik kan en mag maken. Vier weken later bemerkte ik ineens dat ik helemaal geen last meer had van mijn schouder. Een jaar later was de pijn nog steeds niet teruggekeerd. Ik hoef mensen niet meer dwangmatig buiten te sluiten om mijzelf te beschermen. Ik ben nu ook in staat om hierin keuzes te maken en te luisteren naar wat op dat moment passend is voor mij. Ik bekijk het dus per persoon en per situatie.”

Cliënt Mariëtte Zengers:

“Lang voordat ik ooit gehoord had van Rebalancing werd ik geconfronteerd met de principes waar rebalancers meer werken. Tijdens een conditietraining begon ik ineens te huilen. Ik voelde mij diep verdrietig en kon niet stoppen met huilen. Er was op dat moment geen enkele aanleiding voor dat verdriet en in grote verwarring verliet ik de sportschool - om er lange tijd niet meer terug te keren. Ik begreep niets van wat er met me gebeurde. Later leerde ik dat ik door de intensieve training veel dieper ging ademhalen dan ik gewoonlijk deed. Door die diepe ademhaling kon verdriet dat ik in het verleden niet had willen voelen en uiten weer gaan stromen. Nu móést ik het wel uiten maar ik wist de reden van het verdriet niet meer. Dit was mijn eerste kennismaking met het principe dat je gevoelens en emoties wel kunt ontkennen en weigeren te voelen, maar dat ze daarmee nog niet weg zijn. Op de een of andere manier worden ze door je lichaam vastgehouden totdat ze verwerkt kunnen worden.”

Het ontstaan van Rebalancing

Rebalancing is in de jaren zeventig van de vorige eeuw ontstaan doordat lichaamswerkers uit verschillende disciplines elkaar toevallig ontmoetten in de ashram van Osho in Poona. Osho was een meester uit India die veel mensen geïnspireerd heeft om zichzelf te ontwikkelen op een manier die tot op dat moment in de westerse wereld niet bestond. Osho heeft nooit de waarde van de verschillende stromingen - geneeskunde, psychologie en religie - ontkend. Maar deze stromingen bestuderen slechts delen van de mens terwijl de mens een onlosmakelijk geheel is.

De oorspronkelijke methodes waarin de lichaamswerkers in de ashram waren geschoold waren bijvoorbeeld Rolfing, Tragering, Feldenkrais en Cranio-sacraal therapie. Deze lichaamswerkers werden geïnspireerd tot uitwisseling van hun technieken en denkbeelden over het menselijk functioneren. Hieraan werden de inzichten uit het oosten gekoppeld. Met name de voordelen van meditatie bleken erg belangrijk. Meditatie was volgens Osho zo belangrijk omdat de westerse geest niet gewend is om samen te werken met het lichaam. De terreinen van het denken zijn het verleden en de toekomst. Het lichaam kan alleen in het hier en nu zijn. Wanneer het denken los kunt laten en al je aandacht richten op datgene wat je nu aan het doen bent, dan geeft dat een enorme intensiteit aan je handelingen. Tegelijkertijd creëert het ruimte om te laten gebeuren wat er op dat moment nodig is. Er zijn geen verwachtingen en geen oordelen, alleen ‘maar’ een waarnemen van wat er is. Aan de vorm van lichaamswerk die zodoende ontstond is uiteindelijk de naam Rebalancing gegeven.

In de zeventiger jaren is Rebalancing naar Nederland gehaald en sinds een kleine twintig jaar bestaat er in Nederland een beroepsopleiding op HBO-niveau. Daar leer je Rebalancing technieken en wordt ingespeeld op de veranderde behoeften van deze tijd en op nieuwe inzichten over het functioneren van de mens. Zo vormt onder meer de techniek van zelfonderzoek een belangrijk onderdeel van Rebalancing. 

Student:

“Ik ben via via in aanraking gekomen met Rebalancing. Na een aantal sessies ging ik de opleiding doen. Daar ontdekte ik pas dat Osho aan de basis lag van het lichaamswerk dat ik in mijn hart had gesloten. Tot dan toe kende ik hem alleen maar als de wereldvreemde man met de Rolls-Royces en de volgelingen in oranje kleding die het met iedereen deden. Ik was blij verrast te bemerken dat deze man een diepgaand begrip had van mensen. Nu lees ik met plezier boeken die er van en over hem zijn uitgekomen.”

Het Rebalancingproces

Bij Rebalancing is het lichaam het uitgangspunt. De rebalancer gaat op een non-verbale wijze ‘in gesprek’ met datgene wat er in het lichaam leeft. Door naar het lichaam te luisteren kun je alle gedachten en oordelen omzeilen. De rebalancer maakt hiervoor gebruik van veel verschillende technieken. Dit kan variëren van diepe massage tot vederlichte aanraking. De aanraking kan statisch zijn maar ook kan het hele lichaam in beweging worden gebracht. Vaak is de cliënt zelf verbaasd over wat er naar boven komt.

Als je lichaam wordt aangeraakt met acceptatie en zonder oordeel, kan het los gaan laten. Hier werken rebalancer en cliënt nauw samen. De rebalancer schept de ruimte om op onderzoek te gaan en om het lichaam de gelegenheid te geven los te laten. De cliënt is bereid om te ervaren wat zich aandient en om z’n eigen veroordeling van zichzelf in ieder geval voor de duur van de sessie los te laten. Het lichaam herkent de intentie waarmee wordt aangeraakt en zal loslaten zodra het de gelegenheid krijgt. Wel heeft een cliënt soms wat meer tijd nodig voordat hij zichzelf kan toestaan om bij z’n gevoel te komen. Dat is logisch, veel mensen hebben geleerd om zich te beheersen en het kost wat oefening om deze beheersing los te laten en te vertrouwen op de wijsheid van je lichaam.

Unwinden

Je lichaam kan aangeraakt worden en vertelt dan z’n eigen verhaal. Dat kan in gevoelens of beelden zijn. Ook kun reageren door te gaan zweten of je krijgt het erg warm of juist koud. Soms gaat je lichaam uit zichzelf bewegen in reactie op de aanraking. Dit wordt unwinden genoemd. Soms moeten oude emoties geuit worden voor je ze helemaal kunt loslaten. Je kunt dan gaan huilen, schreeuwen of andere geluiden gaan maken. Maar een sessie hoeft niet heftig te verlopen om een diepgaand effect te hebben. Het kan ook een heel stil proces zijn waarbij je lichaam lang vergeten gebeurtenissen presenteert die alleen maar weer in je bewustzijn hoeven te komen om de pijn te kunnen loslaten.

Zolang je geest er maar niet tussen gaat zitten om te censureren wat er wel en niet mag gebeuren, kan alles wat zich aandient beleefd worden zoals het zich voordoet. Het is de waarheid van het lichaam en soms kun je alleen maar in verwondering kijken naar wat er gebeurt. Juist de ervaringen waarvoor je niet altijd een rationele verklaring hebt, hebben vaak een subtiele uitwerking op je totale wezen. Wanneer je dezelfde waarheid zou gaan bespreken zal de geest zich al snel in de verdediging gedrukt voelen. Hij gaat zich dan verantwoorden en alle redenen geven die er toe geleid hebben en waarom het niet kan veranderen. In een rebalancingsessie kun je dit hele verwarrende systeem omzeilen. Er is geen aandringen van de rebalancer op verandering en je lichaam hoeft zich niet te verdedigen voor het verleden. Je lichaam is altijd nu en beweegt vanuit dat wat er is.

Luisterende handen

De kwaliteit van de aanraking is erg belangrijk. Rebalancers gebruiken de term ‘luisterende handen’. Luisterende handen nemen waar in volledige acceptatie van wat er is en wat er is. Ze sturen niet maar staan open voor wat er in de ander leeft of wil leven. Een rebalancer heeft in zijn eigen leven ruimte gemaakt en zo de vreugde van de vrijheid die dat geeft ervaren. Deze vrijheid wil hij graag doorgeven aan anderen. Wanneer je vanuit vrijheid kunt leven geeft dat oneindig veel meer vreugde dan wanneer je in verouderde patronen blijft hangen die je tegenwerken in plaats van je te helpen. Zo kun je ‘reizen’ van denken naar voelen naar zijn.